اسفالت

نکات و اصطلاحات روسازی و راهسازی

تعاریف اساسی روسازی و راهسازی(الف)

آبرو : هر سازه ای، غیر از پل، که برای تخلیه آب از زیر راه ساخته می شود.

آسفالت حفاظتی : پخش قیر در راههای خاکی شنی، آسفالتی و بتنی و بلافاصله پخش سنگدانه بر روی آن، یا قیرپاشی بدون سنگدانه، و یا پخش آسفالت اسلاری سیل، و یا آسفالت متخلخل، آسفالت حفاظتی نامیده می شود.

آسفالت سرد : آسفالت سرد از اختلاط مصالح سنگی یا قیرهای محلول، یا قیرآبه ها و یا قطران در دمای محیط تهیه و در همین دما پخش و متراکم می شود.

آسفالت متخلخل : آسفالت متخلخل از اختلاط قیر با سنگدانه های شکسته دارای دانه بندی باز، در کارخانه آسفالت تهیه می شود.

اساس: قشری از مصالح سنگی با مشخصات فنی و به ضخامت معین که بر روی بستر آماده شده راه و یا لایه زیراساس، به منظور تحمل بارهای وارده از لایه های بالاتر روسازی قرار گیرد، قشر اساس نامیده می شود.

اساس شنی: عبارت است از مصالح شکسته شنی با مشخصات فنی معین که به ابعاد هندسی مورد نظر بر روی قشر زیراساس و یا بستر روسازی قرارگیرد.

اساس قیری :مخلوطی از مصالح سنگی و قیر با مشخصات فنی و به ضخامت معین که بر روی بستر آماده شده راه و یا لایه زیراساس، به منظور تحمل بارهای وارده از لایه های بالاتر روسازی قرار گیرد، قشر اساس قیری نامیده می شود.

اساس ماکادامی: مخلوطی از سنگ کوهی و یا سنگهای رودخانه ای شکسته به اندازه های مشخص و پخش آن بر روی قشر آماده شده سطح راه برابر ابعاد، اندازه ها و ضخامتهای مشخص شده در نقشه ها.

اندود سطحی (تک کت): پخش یک لایه بسیار نازک قیر محلول یا قیرآبه روی سطح آسفالتی یا بتنی به منظور آغشته نمودن سطوح مزبور و ایجاد چسبندگی با قشر آسفالتی که متعاقباً روی آن پخش می شود، اندود سطحی یا تک کت نامیده می شود.

اندود نفوذی (پریم کت) :پخش یک لایه قیر محلول با کندروانی (ویسکوزیته) کم یا متوسط در سطح شنی راه (بستر روسازی راه یا زیراساس و یا اساس)، اندود نفوذی یا پریم کت نامیده می شود.

اندودهای آب بند (سیل کت): اجرای آسفالتهای حفاظتی بر روی انواع رویه های آسفالتی و یا بتنی موجود، به منظور آب بندی، افزایش خاصیت نفوذناپذیری، اصلاح آسیب دیدگیهای سطحی، بهسازی موقت و افزایش عمر بهره برداریها، اندود آب بند یا سیل کت نامیده می شود.

بازیابی روسازی آسفالتی: بازیابی روسازی آسفالتی، استفاده مجدد از آسفالتهای قدیمی است که قبلا کاربرد اولیه خود را به انجام رسانده است. این عمل معمولاً پس از انجام پاره ای فعل و انفعال بر روی آسفالتهای قدیمی صورت می گیرد.

بتن آسفالتی با دانه بندی: باز عبارت است از مخلوط قیر و مصالح سنگی با دانه بندی باز که مناسب برای بالا بردن اصطکاک روسازی مرطوب می باشد.

بتن آسفالتی با دانه بندی متراکم: عبارت است از مخلوط قیر و مصالح سنگی با دانه بندی پیوسته مناسب برای شرایط محلی با کاهش فضای خالی و افزایش مقاومت و عمر بیشتر.

بستر روسازی راه :سطح تمام شده خاکی راه که مصالح لایه های روسازی بر روی آن قرار می گیرد.

بهسازی و روکش آسفالتی: مرمت و اصلاح انواع آسیب دیدگیهای سطحی و سازه ای روسازیهای آسفالتی، شامل: تعمیرات سطحی، اجرای روکشهای تقویتی، بازیافت و یا ترکیبی از این عملیات بهسازی نامیده می شود.

پل: سازه فلزی یا با مصالح ساختمانی برای عبور راه، راه آهن و یا پیاده از روی آب یا مسیر راهی دیگر.

پی کنی ابنیه فنی: پی کنی ابنیه فنی عبارت است از کندن محل پی پایه ها، دیوارها، زهکشیها، با دست و یا بیل مکانیکی (یا وسایل مشابه) طبق رقوم مندرج در نقشه های اجرایی و به دستور دستگاه نظارت.

تخلیه آبهای سطحی: عبارت است از احداث نهرها، و آبروهای باز و یا بسته، لوله گذاریهای سطحی، انحراف و تنظیم و کنترل جریان آب انهار و رودخانه ها و اجرای سایر کارهای تکمیلی، طبق نقشه های اجرایی و دستورات دستگاه نظارت.

خاک مسلح: خاک مسلح عبارت است از مجموعه خاک و جوشنها که به صورت نوارهای افقی در خاک قرار می گیرند و پوسته که بتنی یا فلزی است و نمای خاک مسلح را تشکیل می دهد.

داربست :سازه ای موقت است که برای نگهداری قالب بندی، سکوهای کار و تحمل بارهای حین اجرا برپا می شود. مشتمل بر شمع بندی، پایه های قائم، صفحات افقی، بادبندها، زیرسری ها و نظایر آن.

راه انحرافی: راهی موقت برای عبور ترافیک در زمان قطع عبور از بخشی از راه.

روسازی: روسازی راه سازه ای است که بر روی آخرین لایه متراکم شده خاک زمین طبیعی، خاکریزیها یا کف برشهای خاکی و یا سنگی که به طور کلی بستر روسازی نامیده می شود، قرار می گیرد.

زهکشی :زهکشی عبارت است از لوله گذاریهای سطحی و زیرزمینی، مصرف زه های سنگی و یا خرده سنگی، انحراف و تنظیم و اجرای سایر کارهای تکمیلی، طبق نقشه های اجرایی و دستورات دستگاه نظارت.

زیراساس :قشری از مصالح سنگی (و یا مخلوطی از مصالح سنگی و مواد افزودنی) با مشخصات فنی معین و به ضخامت مشخص که بر روی بستر راه (ساب گرید) به منظور تحمل بارهای وارده از قشرهای بالای روسازی قشر اساس قرار گیرد، قشر زیراساس نامیده می شود. زیراساس معمولاً اولین لایه از ساختمان روسازی راه را تشکیل می دهد.

زیراساس شنی: مصالح شنی با مشخصات فنی معین تهیه و بر روی بستر روسازی راه حمل و به ضخامت مورد نظر پخش و سپس طبق شرایط فنی آبپاشی و کوبیده می گردد. قشر حاصله، زیراساس شنی نامیده می شود.

سنگ پشت کار: قطعه سنگی است که در پشت نما به کار می رود و مستقیماً در برابر عوامل جوی قرار ندارد.

سنگ توکار: قطعه سنگی است که در داخل بنا به کار برده می شود.

سنگ دوکله و یا سرتاسری: قطعه سنگی است که تمام ضخامت بنا را در بر می گیرد.

سنگ راسته: قطعه سنگی است که طول اصلی آن در امتداد نمای بنا قرار می گیرد.

سنگ کله :قطعه سنگی است که طول اصلی آن در داخل بنا قرار می گیرد.

شانه راه: آن قسمت از کف راه که برای توقف اضطراری وسایل نقلیه اختصاص داده شده است.

شیب عرضی: عبارت است از شیب عرضی سطح راه و در مسیرهای مستقیم اغلب معادل ۲% می باشد.

شیب عرضی روکش: حداقل شیب عرضی روکش در مسیرهای مستقیم ۵/۱% و حداکثر ۳% ولی حداقل شیب عرضی برای مسیرهای بیش از دو خط عبور در یک جهت ۲% می باشد. شیب عرضی جاده خاکی و یا بدون روسازی ۵/۲% تا ۵% است.

طاقهای با دور تمام :طاقهایی که انتهای قوس طاق به حالت عمودی روی پایه ها قرار گرفته باشد.

طاقهای نیم خیز :طاقهایی که با طاق به حالت مایل و با شیب ۱و ۲ روی پایه قرار گرفته باشد.

عملیات خاکی: عبارت است از کلیه کارهای لازم برای تمیز کردن بستر و حریم راه، خاکبرداری و خاکریزی خاک، سنگ و یا سایر مصالح، از و یا در مسیر و یا محدوده راه در منطقه عملیات طرح، طبق نقشه های اجرایی و یا برابر دستورات دستگاه نظارت.

قالب: سازه ای موقت برای در بر گرفتن بتن قبل از سخت شدن و کسب مقاومت کافی برای تحمل بار بتن.

قرضه جانبی: قرضه ایست موجود در حریم قانونی راه و در صورت بلامانع بودن در نزدیکی و مجاورت حریم راه.

قرضه موضعی: قرضه ایست که از منابع مناسب موجود در طول راه و با رعایت حداقل فاصله حمل تعیین می شود.

قرضه منتخب: قرضه ایست متشکل از مصالح رودخانه ای و یا کوهی و یا مصالحی با مشخصات معین که از منابع خاص تأمین می شود.

کنترل فرسایش: عبارت است از ایجاد فضای سبز و یا تثبیت خاک با قیرآبه و یا پوشش با بتن پاشیده و شیب بندی به منظور کاهش از دست رفتن خاک به علت آب یا باد.

مدیریت روسازی راه :عبارت است از تمامی فعالیتهای مربوط به طراحی، ساخت، نگهداری، ارزیابی مداوم، ترمیم، بهسازی و یا بازسازی روسازی شبکه راهها. مدیریت روسازی راه مجموعه ای است از ابزار و روشها که علاوه بر سازماندهی به شبکه روسازیها به تصمیم گیری برای دست یافتن به برنامه های درازمدت مؤثر و اقتصادی برای نگهداری روسازیها در سطحی قابل قبول، کمک می کند.

مجموعه قالب بندی: مجموعه ای که برای نگهداری بتن در شکل مورد نظر به کار می رود، مشتمل بر رویه قالب، بدنه قالب، پشت بندها، کلافها، چپ و راستها و نظایر آن.

میانه راه :آن قسمت از عرض راه که در حد فاصل (بین) مسیر رفت و برگشت قرار گرفته و مسیرهای رفت و برگشت را از هم جدا می کند

لکه گیری : هر گاه در راهها بر اثر فشار ترافیکی و خرابی جسم راه، آسفالتهای سطح راه خراب شده یا به شکلهای موزائیکی درآمده باشد بوسیله دستگاه کاتر، آسفالتهای خراب شده را بصورت شکلهای هندسی خارج نموده و چنانچه زیرسازی نیز دچار آسیب دیدگی شده بود نسبت به اصلاح آن نیز اقدام نموده، سپس یک لایه تک کت اجرا و با آسفالت مرغوب، لایه رویه را مرمت می نمایند.

حریم راه: با توجه به نوع راهی که طراحی و احداث می گردد حریم راه در نظر گرفته می شود. منظور از حریم، عرضی است که از دو طرف راه برای مقاصد خاصی اختصاص می یابد. این مقاصد را می توان بطور خلاصه بشرح ذیل ذکر نمود:

۱- ایجاد میدان دید وسیعتر بری رانندگان

۲-ایجاد تسهیلات جهت تعریض راه در آینده با توجه به افزیش ترافیک

۳-جلوگیری یا کاهش خطرات ناشی از انحراف خودروها از جاده (با جلوگیری از احداث ساختمان یا هر گونه بنا در حریم)

گاردریل : نوعی جدا کننده که از جنس ورق گالوانیزه بری حفاظ در راهها استفاده می شود که در اتوبانها، نقاط پرتگاه، گردنه ها و قوسها نصب می شود تا از تصادفات و اتفاقات ناگوار در هنگام رانندگی جلوگیری شده یا عوارض آنها کمتر شود.

نیوجرسی: نوعی جدا کننده بتنی می باشد که در ارتفاع مختف مانند یک یا دو متری ساخته می شود که در بزرگراه ها جهت جلوگیری از دور زدنها و خلاف رانندگان متخلف و ایجاد امنیت و جلوگیری از اتفاقات ناگوار و تصادفات و در بعضی موارد ورود و خروج و هدایت ترافیک و جلوگیری از نور چراغهای روبرو ایجاد می شود.

چشم گربه ای: همانگونه که خط کشی در هنگام روز و شب راننده را در مسیر حرکت راهنمایی نموده و به او در انتخاب خط مسیر ایمن کمک می کند، چشم گربه ای نیز که در انواع مختلفی ساخته می شود وظیفه هدیت راننده را در خطوط مختلف ترافیکی ((لاینهای ترافیکی)) در شب بعهده دارد. چشم گربه ای ها خصوصاً در قوسها، محل پیاده روها و جاده های داری چند خط ترافیکی کاربرد گسترده ای دارند .چشم گربه ای ها با بازتابش نور چراغهای خودرو در شب رؤیت شده و راننده را در مسیر ایمن هدایت میکنند.

زهکشی و درواسیون: نفوذ آب به لایه های زیر سازی موجب تخریب راه می گردد بنابراین همواره تلاش می شود تا از نفوذ آبهای سطحی به زیرسازی جلوگیری شود.برای تحقق این امر روشهای مختلفی وجود دارد که به کمک آنها آب را از لایه دفع یا از نزدیک شدن آبهای جاری به راه جلوگیری می کنند. زهکشی و درواسیون از جمله این روشهاست.

آسفالت رودمیکس : از اختلاط مصالح سنگی با قیر مایع در سطح آماده شده و بدون گرم کردن مصالح سنگی ساخته می شود. از مزایای این نوع مخلوط استفاده از مصالح سنگی در کنار راه (ریسه) یا در نزدیکی های معدن می باشد. مصالح سنگی آسفالت مخلوط باید از سنگ یا شن شکسته یا شن و ماسه رودخانه ای و یا مخلوطی از آن دو تهیه شده باشد این مصالح بایستی سخت، مقاوم و تمیزباشند که بوسیله مخلوط کننده ای نظیر گریدر و یا لودر و یا هر وسیله مناسب دیگر در کنار راه تهیه می شود.

آسفالت گرم: عبارت است از مخلوطهای مصالح سنگی با قیر خالص که در کارخانه آسفالت با درجه حرارت معین طبق مشخصات تهیه و با توجه به فاصله حمل مشخص که مجاز می باشد آماده شده و بوسیله دستگاه پخش آسفالت بر روی سطح راه پخش و کوبیده می شود.

بیندر: بیندر بتن آسفالتی می باشد که با سنگ شکسته از مصالح رودخانه ی یا کوهی تهیه می شود و مصالح سنگی آن دارای دانه بندی ۲۵-۰ میلی متر و ۱۹-۰ میلی متر می باشد بیندر بصورت یک لایه طبق ابعاد و ضخامت هایی که در نقشه مشخص شده بر روی سطوح آماده شده راه پخش می گردد، البته در مواردی که ضخامت قشر آسفالت زیاد باشد با توجه به دانه بندی انتخاب شده ممکن است در یک لایه یا بیشتر اجرا شود.ضمناً لایه بیندر بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می شود.

توپکا: بتن آسفالتی است که از مصالح رودخانه ی یا مصالح سنگ کوهی تهیه می شود و مصالح سنگی آن داری دانه بندی ۱۹-۰ میلی متر می باشد و جهت پوشش لایه نهائی روسازی بکار می رود که به آن اصطلاحاً رویه می گویند و ضخامت این لایه بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می شود.

بیس: بیس قشری است که مصالح سنگی و یا مخلوطی از مصالح سنگی و مواد چسبنده با مشخصات فنی معین و به ضخامت محاسبه شده می باشد .این قشر باید قابلیت تحمل بار محوری و همچنین زهکشی راه را داشته باشد.

ساب بیس: ساب بیس قشری از مصالح سنگی با مشخصات فنی معین و به ضخامت محاسبه شده می باشد که بر روی بستر روسازی راه به منظور تحمل بارهای وارده از جانب قشر اساس قرار می گیرد این قشر معمولاً اولین لایه از ساختمان روسازی را تشکیل می دهد.ضخامت آن بر اساس طراحی روسازی راه محاسبه و تعیین می گردد.مصالح آن دارای دانه بندی ۵۰-۰ میلی متر و ۴۸-۰ میلی متر و ۲۵-۰ میلی متر می باشد.

ردایلینگ: به نوعی قیر پاشی سطح راههای شنی اطلاق می گردد که بمنظور تحکیم و تثبیت سطح شنی راه و نیز غبار نشانی بکار برده می شود راههای شنی که به این روش قیر پاشی می شوند پس از مدتی سطح شنی آنها مبدل به یک سطح پایدار گردیده که در برابر نفوذ آب مقاوم می باشد قیرهای مورد مصرف آن عبارتند از ۷۰-mc و ۲۵۰-mc و ۷۰-sc و ۲۵۰-

( Sc سیلکت): سیل کت، اجرای یک لایه قیر به همراه پخش یک لایه ماسه روی آن است. امولسیونهای قیری تندگیر معمولا درموقع اجرای سیل کت به کار می روند. سیل کت میتواند سطح را ضد آب و غیر قابل نفوذ کند و به علاوه دردرزگیری ترکهای با شدت کم و بازیابی ضریب اصطکاک سطحی نیز کاربرد دارد. سیل کت در هر زمان از عمر روسازی قابل اجراست. دلیل اصلی استفاده از سیل کت روی یک سطح آسفالتی، محافظت ازروسازی در برابر اثرات مخرب گرمای خورشید و رطوبت و هوا است. وقتی یک روسازی آسفالتی در معرض خورشید، باد و آب قرار میگیرد ، شدت سخت شدن قیر یا اکسیده شدن آن افزایش می یابد .سیل کت یک غشاء ضد آب روی سطح راه ایجاد میکند که نه تنها فرآیند اکسیداسیون را کند میکند، بلکه نفوذ پذیری سطح را کاهش داده و موجب افزایش ضریب اصطکاک سطح راه یا افزایش مقاومت آن در برابر سر خوردگی می گردد. بعضی از موسسات سیل کت را یک روش نگهداری پیشگیرانه می دانند. یکی از عوامل مهم و قابل توجه روش طراحی آن برای تعیین مقادیر قیر و مصالح سنگی میباشد. هدف طراحی قرار گرفتن حدود ۷۰ درصد ذرات مصالح سنگی و ماسه در لایه قیری است. سیل کتها شدیدا تحت تاثیر شرایط آب و هوایی به خصوص در طول زمان اجرا هستند. بهترین شرایط، روز آفتابی، گرم و با رطوبت کم است. رطوبت و هوای سرد، زمان گیرایی را به تاخیر انداخته و اگر در این شرایط ترافیک از آن عبور کند موجب بروز خرابی در سطح خواهد شد. بارندگی نیز میتواند مشکلات زیادی ایجاد کند. اجرای سیل کت بهتر است در فصول گرم و غیر بارانی انجام شود. به علاوه نباید سیل کت را در هوای مه آلود و بارانی اجرا کرد.

از لحاظ عملکردی طول عمر خدمت دهی مورد انتظار برای سیل کت تقریبا ۳ تا ۵ سال پیش بینی می شود. در صورت استفاده از سیل کت باید در نظر داشت که مصالح سنگی که با قیر به خوبی مخلوط نشد ه اند،در برابر عبور چرخها ممکن است دچار خرابی شوند.مصالح با رطوبت زیاد نیز ممکن است باعث شکستگی سطح شوند. اجرای سیل کت و قیمت آن عمدتا به نوع قیر، نوع مصالح و فاصله حمل آن و وسعت پروژه بستگی دارد. آسفالت سطحی که کاربرد آن بیشتر به صورت آسفالت سطحی دو لایه ای است شامل اجرای دولایه سیل کت مجزا می شود در اکثر مواقع لایه اول ۶۰ درصد کل ضخامت لایه با مصالح درشت تر در مرحله اول و ۴۰ درصد باقیمانده ضخامت با مصالح به اندازه نصف اندازه مصالح لایه اول اجرا میگردد. این آسفالت، سطح روسازی را آب بندی کرده،ترکهای کوچک تا متوسط را درزگیری می کند و اصطکاک سطحی را افزایش می دهد در صورتیکه کاستی هایی در اجرای لایه اول باشد. با اجرای لایه دوم جبران می گردد ضمنا چنانچه در اثر سایش ترافیک لایه رویی از بین برود، لایه پایین باقی می ماند. در مجموع مصالح بیشتر در اندود قیری باقی می مانند. آسفالت سطحی دولای های نسبت به نوع یک لای های آن سطحی نسبتا یکنواخت، ایجاد کرده و انتخاب مناسبی برای بهسازی روسازیهای قدیمی و نامناسب است.برای اجرای آن شرایطی که روسازی موجود باید دارا باشد آن است که روسازی پایدار بوده و این آسفالت روی یک اساس مناسب با مقطع عرضی قابل قبول اجرا شود خرابیهای روسازی موجود می تواند شامل مواردی همچون زبر شدگی، از بین رفتگی بافت سطحی،ترکهای طولی و عرضی و دیگر خرابیهای غیر سازه ای باشد.بعلاوه وجود وصله کاری هایی که بصورت اصولی انجام شده باشند نیز در روسازی قابل قبول است در سطح روسازی ممکن است نشانه هایی از ترک های بلوکی با شدت کم تا متوسط، اکسیداسیون متوسط تا شدید و یا آب شستگی کم تا متوسط نیز دیده شود.

قبل از اجرای آسفالت سطحی باید از خشکی و تمیزی کامل سطح روسازی و تکمیل تعمیرات لازم نظیر درزگیری و لکه گیری اطمینان حاصل گردد. در بحث محدودیتهای اجرایی مربوط به فصول سال، آسفالت سطحی شرایطی دقیقا نظیر سیل کت دارد. پس از اجرا و قبل ازاتمام عملیات غلتک زنی و تا زمانی که مواد قیری به گیرایی کامل نرسیده اند نباید به ترافیک اجازه عبور داده شود.عمر خدمت دهی این آسفالت به نوع و میزان ترافیک و وضعیت هندسه ی راه بستگی دارد ترافیک سنگین، حرکتهای گردشی تند و توقف های سریع عمر خدمت دهی را کاهش میدهد. از نظر هزینه قیمت واحد اجرای آسفالت سطحی به نوع قیر، هزینه تهیه مصالح شکسته در منطقه، سرعت اجرا و وسعت پروژه بستگی دارد.

جدا شدن قیر از سطوح مصالح سنگی معدنی در حضور آب پدیده جدیدی در مهندسی بزرگراهها نمی‌باشد. این پدیده به دفعات از زمانی که روسازی‌های آسفالتی به وجود آمده، مشاهده گردیده است. تا اینکه اخیراً مهندسی با نتایج کاملاً عدم رضایت بخشی ناشی از عریان شدن که مقصر واقعی قیر با کیفیت ضعیف باشد مواجه گردیدند، اما ندرتاً آزمایشات انجام شده روی قیر از چنین نتیجه‌گیری حمایت نمودند. از آنجایی که عریان شدن به عنوان یک مشکل مشخص گردید، بسیاری مطالعات، صدها مقاله و بحث فنی برای حل آن اختصاص داده شد. هنوز عریان شدن در بسیاری از نواحی اتفاق می‌افتد. هدف این مقاله مشخص نمودن بعضی از عوامل عریان شدن و راههای پیشنهادی جهت کاهش بروز آن می‌باشد. گرچه عریان شدن در همه انواع روسازی‌های آسفالتی ممکن است اتفاق بیفتد، بعضی از اصول بحث شده فقط برای مخلوطهای آسفالتی گرم کاربرد دارند.با بیان ساده عریان شدن، شکست پیوند چسبندگی بین سطح مصالح سنگی و قیر می‌باشد.

معمولاً عریان شدن از زیر لایه آسفالتی شروع می‌شود و به سمت بالا حرکت می‌کند تا ساختمان روسازی ضعیف شود. زیرا با ترافیک ترکها ظاهر می‌شوند و در مراحل پیشرفته روسازی شروع به خرد شدن می‌کند و عامل اصلی آن آب است .مکانیزم عمل به این ترتیب است که آب بین لایه نازک قیر و سطح مصالح سنگی دست می‌یابد و از آنجایی که سطح مصالح سنگی جاذبه بیشتری نسبت به آب دارند تا به قیر، پیوند چسبندگی شکسته می‌شود.اتصال قیر و سنگدانه‌ها با نیروی جاذبه بین مولکولهای غیرمشابه که آنها را محکم به هم می‌چسباند حاصل می‌شود.

چسبیدن یک ماده به ماده دیگر پدیده‌ای سطحی است. چسبندگی به تماس نزدیک دو ماده و جاذبه دو طرفه سطوح آن بستگی دارد.چندین تئوری چسبندگی برای تشریح پیوند یا عدم پیوند قیر به کانیهای مصالح سنگی پیشنهاد شده است. براساس عمومی‌ترین تئوری پذیرفته شده، چسبندگی انرژی آزاد روی سطح سنگ که انرژی آزاد روی سطح مایع (قیر یا آب) را جذب می‌کند، به وجود می‌آید. این انرژی آزاد همچنین کشش سطحی نامیده می‌شود. برای امکان نزدیکترین تماس بین قیر و سطح مصالح سنگی، قیر باید توسط گرم شدن، امولسیون نمودن یا مخلوط شدن با حلالهای نفتی به صورت مایع درآید.

توانایی قیر مایع شده به ایجاد تماس نزدیک با سطوح مصالح سنگی، قدرت پوشش مصالح نامیده می‌شود. قدرت پوشش قیر به مقدار زیادی با ویسکوزیته آن کنترل می‌شود. اگر همه شرایط یکسان باشد، ویسکوزیته کمتر، قدرت پوشش بالاتر را به همراه دارد. توانایی مصالح سنگی برای تماس کامل با یک مایع، توانایی پوشش شدن نامیده می‌شود.

قیر عملاً جاذبه‌ای برای آب ندارد، از طرف دیگر، بیشتر مصالح جاذبه هم به قیر و هم به آب را دارند. بنابراین اگر یک لایه نازک آب روی سطح مصالح باشد، قیر ممکن است به راحتی ذرات مصالح را بپوشاند، اما به سطح آن نخواهد چسبید، مگر اینکه قیر جانشین لایه نازک آب شود.قیر همچنین ممکن است ذرات سنگ پوشیده با غبار را بدون چسبیدن به آنها بپوشاند. لایه غبار از تماس قیر با سطح سنگ جلوگیری می‌کند. حتی اگر مصالح سنگی خشک باشند، ذرات غبار ممکن است حفره‌های ریزی در لایه نازک قیر ایجاد نمایند که اجازه می‌دهد آب از آنها بگذرد.

در مورد قیرهای امولسیونی باید اذعان داشت که هر دو نوع قیرهای امولسیونی آنیونیک و کاتیونیک می‌توانند خصوصیات چسبدگی و عمل آوری داشته باشند (با توجه به نوع مصالح). تجربه نشان داده است که امولسیونهای آنیونیک (با بار منفی روی ذرات قیر) بیشتر مناسب استفاده با مصالح سنگی که بارهای سطحی مثبت دارند می‌باشند. بالعکس امولسیونهای کاتیونیک (با بار مثبت روی ذرات قیر) بیشتر مناسب مصالح سنگی که دارای بارهای سطحی منفی هستند می‌باشد. در کاربرد قیرها امولسیونی آنیونیک یا کاتیونیک، ته نشست اولیه ذرات قیر یک واکنش الکتروشیمیایی است، اما پیوند اصلی مقاومت بین لایه نازک قیر و مصالح سنگی بعد از، تبخیر آب امولسیون و آبی که ممکن است روی سطح مصالح سنگی باشد، ایجاد می‌گردد. همچنین بافت سطحی مصالح، پوکی و خصوصیات جذب آنها روی چسبندگی قیر به مصالح سنگی اثر می‌گذارند. مصالح سنگی با سطح صاف به خوبی مصالح سنگی با سطح خشن، لایه نازک قیر را نگه نخواهند داشت. ذرات متخلخل که قیر را جذب می‌کنند بهتر از مصالح سنگی با سطح صاف لایه نازک قیر را نگه خواهند داشت. مصالح سنگی متخلخل قیر بیشتری نسبت به مصالح غیرمتخلخل نیاز دارند.

اصطلاحات راهسازی(ب)

سیل کلت:

به نوعی آسفالت حفاظتی با ضخامت کم اطلاق می شود که به منظور بهبود راه آسفالته(اعم از آسفالت گرم یا آسفالت سطحی یا انواع دیگر است)و نیز غیر قابل نفوذ نمودن آن در مقابل نزولات جوی نظیر برف و باران و غیره به کار برده می شود .سیک کت شامل پخش یک لایه قیر مخلوط با امولسیون قیر توام با مصالح و با بدون پخش مصالح می باشد

پریمکت:

اندود نفوذی به منظور آماده نمودن سطح راه شنی جهت پخش قشر آسفالت انجام می گردد قیر پریمکت که در سطح راه شنی پخش می گردد در داخل خلل و فرج آن نفوذ نموده و علاوه بر تحکیم سطح راه شنی سبب تسهیل چسبندگی قشر آسفات به بدنه را ه می گردد

تک کت:

پخش یک لایه بسیار نازک امولسیون قیر روی سطح آسفالتی یا بتنی به منظور آغشته نودن سطوح مزبور و ایجاد و چسبندگی با قشر آسفالتی که متعاقبا” روی آن پخش می شود اندود سطحی و یا تک کت نامیده می شود

لکه گیری:

هرگاه در راهها بر اثر فشار ترافیکی و خرابی جسم راه آسفالت سطح راه خراب شده و یا به شکل موزائیکی درآمده باشد بوسیله دستگاه کاتر آسفالتهای خراب شده را بصورت شکل های منظم خارج نموده وچنانچه زیرسازی نیز دچار آسیب دیدگی شده بود نسبت به اصلاح آن نیز اقدام می کنیم سپس یک لایه تک کت ریخته و با آسفالت مرغوب رویه را مرمت می نمائیم

حریم راه:

با توجه به نوع راهی که طراحی و احداث می شود حریم در نظر گرفته می شود.منظور از حریم مقدار زمینی است که از دو طرف راه برای مقاصد خاصی اختصاص می یابد این مقاصد را می توان بطر خلاصه به شرح ذیل ذکر کرد:

– ایجاد میدان دید وسیعتر برای رانندگان

– ایجاد تسهیلات جهت تعریض راه در آینده با توجه به افزایش ترافیک

–  جلوگیری یا کاهش خطرات ناشی از انحراف خودروها از جاده (یا جلوگیری از احداث ساختمان یا هرگونه بنا در حریم)

درل:

نوعی جداکننده که از جنس ورق گالوانیزه برای حفاظ در راهها استفاده می شود که در اتوبان ها،نقاط پرتگاه،گردن های و قوسها نصب می شود تا از تصادفات و اتفاقات ناگوار در هنگام رانندگی جلوگیری شده یا عوارض آنها کمتر شود

نیوجرسی:

نوعی جداکننده بتنی می شود که در ارتفاع مختلف از قبیل یک یا دو متری ساخته می شود که در بزرگراهها جهت جلوگیری از دور زدنها و خلاف رانندگان متخلف و ایجاد  امنیت و جلوگیری از اتفاقات ناگوار و تصادفات و در بعضی و در بعضی موارد ورود و خروج و هدایت  ترافیک و جلوگیری از نور چراغ های روبرو ایجاد می شود

چشم گربه ای:

همان گونه که خط کشی در هنگام روز و شب راننده را در مسیر حرکت راهنمایی نموده و در انتخاب مسیر ایمن کمک می کند،چشم گربه ای نیز که در انواع مختلفی ساخته می شود و ظیفه هدایت راننده را در خطوط مختلف ترافیکی (لاین های ترافیکی) را در شب به عهده دارد.چشم گربه ای ها خصوصا” در قوسها،محل پیاده روها  جاده های دارای چند خط ترافیکی کاربرد گسترده ای دارند.چشم گربه ای ها با بازتابش نور چراغ های خودرو در شب روئیت شده و راننده را در مسیر ایمن هدایت می کنند

زهکشی و درواسیون:

نفوذ آب به لایه های زیر سازی موجب تخریب راه می شود.بنابراین همواره تلاش می شود تا از نفوذ آبهای سطحی به زیرسازی جلوگیری شود برای تحقق این امر روشهای مختلفی وجود دارد که به کمک آنها آب از لایه دفع یا از نزدیک شدن آبهای جاری به راه جلوگیری می کنند زهکشی و درواسیون از جمله این روشهاست

آسفالت رود میکس:

از اختلاط مصالح سنگی با قیر مایع در سطح آماده شده را بدون گرم  کردن مصالح سنگی ساخته می شود از مزایای این نوع مخلوط استفاده از مصالح سنگی در کنار راه ریسه یا در نزدیکی های انبار شده می باشد مصالح سنگی آسفالت  مخلوط باید از سنگ یا شن شکسته یا شن و ماسه رودخانه ای و یا مخلوطی از آن دو تهیه شده باشد این مصالح  بایستی سخت،مقاوم و تمیز باشند که بوسیله مخلوط کننده ای نظیر گریدر و یا لودر و یا هر وسیله مناسب دیگر در کنار راه تهیه می شود

آسفالت گرم:

عبارت است از مخلوط های مصالح سنگی با قیر خالص که در کارخانه آسفالت با درجه حرارت معین طبق مشخصات تهیه و با توجه به فاصله حمل مشخص که مجاز می باشد آماده شده  و بوسیله فینیشر بر روی سطح راه پخش و کوبیده می شود

بیندر:

بیندر بتن آسفالتی میباشد که باسنگ شکسته از مصالح رودخانه ای یا کوهی تهیه می شود و مصالح سنگی آن دارای دانه بندی ۰-۲۵ میلی متر و ۰-۱۹ میلی متر می باشد بیندر به صورت یک لایه طبق ابعاد و ضخامت هایی که در نقشه مشخص شده بر روی سطوح آماده شده راه پخش می گردد البته در مواردی که ضخامت قشر آسفالت زیاد باشد با توجه به دانه بندی انتخاب شده ممکن است در یک لایه یا بیشتر اجرا شود.ضمنا” لایه بیندر بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می شود

توپکا:

بتن آسفالتی است که از مصالح رودخانه ای یا  مصالح سنگ کوهی تهیه می شود و مصالح سنگی آن دارای دانه بندی ۰-۱۹ میلی متر می باشد و جهت پوشش لایه نهایی بتن آسفالت بکار می رود که به آن اصطلاحا” رویه می گویند و ضخامت این لایه را بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می کنند

بیس:

بیس قشری است که مصالح سنگی و یا مخلوطی از مصالح سنگی و مواد چسبنده با مشخصات فنی معین و به ضخامت محاسبه شده می باشد که بر روی بستر ۰-۵ میلی متر و ۰-۳۸ میلی مترو ۰-۲۵ میلی متر می باشد که حداقل ۵۰ درصد مصالح مانده روی الک شماره ۴ باید شکسته و ارزش ماسه ای آن بیشتر از ۳۵ باشد این قشر باید قابلیت تحمل بار محوری و همچنین زهکشی راه را داشته باشد

ساب بیس:

ساب بیس قشری از مصالح سنگی با مشخصات فنی معین و به ضخامت محسبه شده می باشد که بر روی بستر روسازی راه به منظور تحمل بارهای وارده از جانب قشر اساس قرار می گیرد این قشر معمولا” اولین لایه از ساختمان روسازی را تشکیل می دهد و ضخامت آن نیز بر اساس طراحی روسازی راه محاسبه و تعیین می گردد.مصالح آن دارای دانه بندی ۰-۵۰ میلی متر و ۰-۴۸ میلی متر و ۰-۲۵ میلی متر می باشد

ردایلینگ:

به نوعی قیرپاشی سطح راههای شنی اطلاق می گردد که به منظور تحکیم و تثبیت سطح شنی راه و نیز غبار نشانی بکار برده می شود راههای شنی که به این روش قیرپاشی می شوند پس از مدتی سطح شنی آنها مبدل به یک سطح پایدار شده که در برابر نفوذ آب مقاوم می باشد